Een T-shirt voor €5. Een jurk voor €12. Da’s best lekker voor je portemonnee, lekker goedkoop. Maar geloof mij, iemand anders betaalt de echte prijs. Wij zijn helaas gewend geraakt aan het idee van veel en goedkoop. Met als gevolg dat er per jaar tonnen kleding (vaak nog met het prijskaartje er aan vast) in de prullenbak belanden. Sterker nog, 63% van het textiel wordt verbrand (NVRD, analyserapport 2023)
Heb je al de NETFLIX-documentaire ‘Buy Now’ gezien? Deze documentaire onderzoekt de trucs die merken gebruiken om te zorgen dat hun klanten blijven consumeren en de impact daarvan op ons leven en de wereld. En die impact is groot: winkelrekken hangen vol met goedkope meuk, stranden worden overspoeld met kleding. Met recht kunnen we dit een crisis noemen. En allemaal omdat het zo lekker goedkoop is.
Maar wie betaalt hier de prijs?
De echte prijs van een T-shirt
Stel je voor: je koopt een T-shirt voor €5. Het voelt als een koopje—tot je bedenkt dat…
…het 20 liter chemicaliën kostte om te verven,
…een 12-jarig kind in Dhaka het naaide voor 50 cent per uur,
…het over twee jaar op een vuilnisbelt in Ghana ligt, tussen de bergen onverkoopbare kleding die lokale economieën verstikt. Dát is de echte prijs van fast fashion.
Bij SCHEITWEER geloven we dat mode anders kan: eerlijk, duurzaam, en zonder overproductie. Want overproductie is één van de oorzaken van één van de grootste milieucrises van onze tijd. En daar willen wij niet aan bijdragen.
Hoe kleding onze planeet verpest
Laten we een willekeurig kledingstuk volgen – bijvoorbeeld dat T-shirt van een paar euro – op haar reis van fabriek tot vuilnisbelt (of Afrikaans strand…)
De productie: giftig en dorstig
Je T-shirt begint haar leven in Bangladesh of Vietnam, waar katoenvelden worden besproeid met pesticiden die de bodem vergiftigen. Voor 1 T-shirt is 2700 liter water nodig—genoeg om één persoon 2,5 jaar te laten drinken (Europees Parlement, 2020). Het water wordt vaak afgetapt uit rivieren die lokale gemeenschappen nodig hebben, waardoor dorpen zonder drinkwater komen te zitten (Sustain Your Style)
Vervolgens gaat het katoen naar een textielfabriek, waar het wordt gebleekt en geverfd met giftige chemicaliën zoals lood en kwik. Deze stoffen belanden in het afvalwater, dat vaak onbehandeld in rivieren wordt gelost. In China en India zijn hele rivieren—zoals de Citarum in Indonesië—doodverklaard door textielafval (KRO-NCRV, 2019).
Het dragen: kort en pijnlijk
Eenmaal genaaid door onderbetaalde arbeiders (vaak vrouwen en kinderen die geen leefbaar loon ontvangen), belandt je T-shirt in een container naar Europa. Hier wordt het voor €5 verkocht—maar de echte kosten zijn al lang betaald door uitgeputte grondstoffen, vergiftigde rivieren en uitgebuite mensen. (De Correspondent)
Je draagt het een paar keer. Misschien scheurt het na twee wasbeurten (dat wordt ook wel ‘geplande veroudering’ genoemd). Misschien vervaagt de kleur. Gemiddeld dragen wij onze kleding 7x (Project Cece, 2023). Dan gooi je het weg—of doneer je het, in de hoop dat iemand anders er nog iets aan heeft.
Het einde: bergen afval in Verweggistan
In 2023 zagen de cijfers er als volgt uit: Van de 11 kg per inwoner aan textiel die bij huishoudens vrijkomt (=100%) wordt gemiddeld 43% gescheiden en belandt 57% in het restafval. Na inzameling wordt het textiel veelal opgeschoond waarbij vervuilde kleding en andere productvreemde materialen worden verwijderd.
Uiteindelijk wordt 12% van het vrijkomende textiel ongesorteerd geëxporteerd, 16% wordt na binnenlandse sortering als herdraagbare kleding verhandeld, 2% wordt na sortering verwerkt tot garen, en 7% wordt nuttig
toegepast in isolatie- en/of vulmateriaal. De resterende 63% wordt verbrand. (NVDR, Analyserapport 2023)
En die 12% die wij vanuit Nederland exporteren, die overspoelen de lokale markten, waardoor kleermakers hun inkomen verliezen. Wat niet verkocht wordt, belandt op een vuilnisbelt of op een strand, of het wordt verbrand—en giftige dampen vergiftigen de lucht. Microplastics van synthetische stoffen spoelen de oceaan in, waar ze 35% van alle plasticvervuiling uitmaken (IUCN, 2024).
Maar waarom produceren merken dan zo veel?
Fast fashion-merken zoals Shein, H&M en Zara baseren hun businessmodel op drie leugens:
- “Nieuw = Geluk” Ze lanceren 24 micro-collecties per jaar, al lang niet meer alleen de ‘zomer/winter collectie’ (Carbon Literacy Project, 2021). Dit doet ons geloven dat we altijd meer nodig hebben. Maar eens heel eerlijk, hoeveel kledingstukken in je kast draagt je echt? Het zou ons niet verbazen, als dat minder dan de helft is…
- “Goedkoop is Leuk” En dus kun je lekker veel en vaak je garderobe vernieuwen. Alleen is goedkope kleding vaak gemaakt van slecht textiel, gemaakt door mensen zonder leefbaar loon, en is het slecht in elkaar gezet en gaat het na 2x dragen al kapot. En dus bevind je je in een vicieuze cirkel..
- “Ons merk is exclusief” Om jou het idee te geven dat je een exclusief merk draagt, verbranden merken voor miljoenen Euro’s aan onverkochte kleding en accessoires per jaar. (Good On You, 2022) En oja, het idee van ‘conscious collections’? Ook een truuk om je met een goed gevoel meer te laten kopen. Want grote merken betalen hun fabriekswerkers echt nog steeds geen leefbaar loon.
Hoe jij kan bijdragen
- Investeer in tijdloze stukken (bijv. SCHEITWEER’s jassen, gemaakt van katoen en wol). Vroegâh had je een lievelingsjas die minstens 10 jaar mee ging, gemaakt van natuurlijke materialen.
- En als je dan toch een keer uitgekeken raakt op je jas, ruil deze dan met iemand anders in de buurt. Zo bestaat er het initiatief The Clothing Loop , daar komt er regelmatig een tas bij je thuis, waar je dan leuke items er uit kunt halen en items in kunt stoppen die je niet meer draagt. En hups, dan geef je de tas door aan de volgende persoon op de lijst.
- Koop kwalitatief hoogwaardige kleding. Ja, dat klink nu duur, maar wie kent de uitspraak niet ‘goedkoop is duurkoop’? Want iets wat aanvankelijk goedkoop lijkt, kan op de lange termijn duur uitvallen.
- Koop kleding via het principe ‘Made to Order’, want dan wordt pas jouw product gemaakt zodra je het besteld. Geen overproductie meer, want alleen dat wat er besteld wordt, wordt geproduceerd. Enige nadeel: het is dan niet ‘morgen in huis’.
- Winkel bij een kringloopwinkel. Scheelt ook nog eens in je portemonnee!
Wat wij bij SCHEITWEER anders doen
- 100% Biobased Materialen: Onze jassen zijn gemaakt van katoen, wol en hebben een Biobased waterstotende laag van Rudolf – geen plastic en dus geen microplastics.
- Zero Waste Productie: We maken alleen wat verkocht wordt—geen overstock. En van het snij-afval maken we tassen en lintjes.
- Eerlijke Arbeidsomstandigheden: We werken met Fabriek Fris hier in Nederland. Medewerkers ontvangen leefbare lonen en werken onder veilige omstandigheden.
Begin Vandaag
Zin in actie? Mooi.
- Deel dit artikel met de hashtag #WieMaakteMijnKleding.
- Koop je volgende kledingstuk tweedehands of van een transparant merk.
- Stel een merk dat je vaak koopt één kritische vraag (bijv. via Instagram of e-mail).
De toekomst van mode ligt niet in handen van CEO’s of politici—maar in die van jou. Laten we samen bewijzen dat eerlijke, duurzame kleding geen droom is, maar de enige optie die we nog hebben.